Van dakloos naar eigen bedrijf

"Deze manier van werken is goed voor me, dit past bij me"

Interview met
Jeroen Molenaar
 
Eigenaar Imagi

Tekst: Liesbeth van den Bosch 
Fotografie:
Nathan Mooij

“Ik heb geen diploma’s, heb alleen ongeschoold werk gedaan, hield baantjes nooit langer dan een paar maanden vol en schaamde me als ik geen werk had”, vertelt de 40-jarige Jeroen Molenaar. Tot hij een poster van de sociale coöperatie Saens Tois met daarop ‘van uitkering naar eigen bedrijf’ ziet: “Toen wist ik ‘dat is het’.” Nu werkt hij onder de paraplu van deze sociale coöperatie aan zijn eigen visuele vormgevingsbedrijf Imagi en dat bevalt goed: “Deze manier werkt voor mij. Eindelijk hoef ik niet meer met mezelf in gevecht om te kunnen werken.”

En dat is lange tijd anders geweest, want Jeroen heeft behoorlijk met zichzelf in de knoop gezeten. Dat begint al op jonge leeftijd. Hij vindt de overgang van de lagere naar de middelbare school moeilijk. Opeens weer de kleinste zijn en het feit dat in die lastige periode zijn moeder is opgenomen in een psychiatrische kliniek, helpt niet mee. “Ik was boos op mijn moeder en ik heb toen een cd van haar kapot gemaakt. Daar voelde ik me zo schuldig over dat ik mezelf begon te snijden.” Hij komt bij het Riagg terecht want “Ze geloofden niet dat die wondjes op mijn arm door de kat kwamen”. Jeroen vindt dat hij geen hulp nodig heeft en zijn traject bij het Riagg heeft dan ook niet lang geduurd.

Het dragen van de verantwoordelijkheid vind ik soms zwaar, maar geeft mijn eigenwaarde ook een gigantische boost

Na 4 HAVO gaat Jeroen van school af, werkt een beetje en vertrekt vervolgens voor de liefde naar Zweden. Als die relatie uit gaat en hij als 20-jarige terugkomt in Nederland, is hij behoorlijk in de war. “Ik was op zoek naar een constante factor in mijn leven en dacht die in de liefde gevonden te hebben. Dat was dus niet zo en daar had ik het heel moeilijk mee. Ik was helemaal de weg kwijt en had nergens meer vertrouwen in. De basis was weg en ik vroeg me de gekste dingen af.”

Op school heeft Jeroen geleerd niet alles klakkeloos aan te nemen, maar altijd kritisch te blijven nadenken. En dat gaat Jeroen doen. Over alles. “Ik noem het zelf ‘overdadig nadenken.’ Ik was continu bezig te bedenken ‘wat is waar en wat weet ik eigenlijk zelf?’. Ik ging allerlei bewustzijnsexperimenten doen, zoals oversteken zonder te kijken middenin Amsterdam. Dan zag ik mijn brein als een tijdmachine waar ik invloed op uit kon oefenen. Daarnaast deed ik niets anders meer dan wiet roken. In de koffieshop stond ik bekend als ‘de professor’ want ik had het alleen maar over moeilijke vraagstukken. Die betekenden meer voor mij dan eten of goede relaties. Ik had antwoorden nodig voor mijn fundament.”

Het contact met anderen wordt steeds lastiger. Jeroen krijgt last van psychoses en hij zit meer en meer in zijn eigen wereld. “Het voelde alsof ik geen huid had. Er was geen onderscheid meer tussen mijn innerlijke wereld en de buitenwereld.”

Uiteindelijk wordt Jeroen op z’n 25e dakloos en zwerft een paar jaar door Nederland. “Toen heb ik ook het contact met mijn familie en vrienden verbroken. Ik was echt geen fijn gezelschap en er viel geen land met me te bezeilen. Ik wou ook niet geholpen worden. Ook niet door hulpverlening. Mijn wantrouwen was groot. Door negatieve ervaringen van een vriendin was ik heel bang om gedwongen opgenomen te worden, dus ik hield alles af.”

Het enige wat Jeroen blijft doen terwijl hij op straat zwerft, is tekenen en schrijven. “Tekenen vond ik als klein kind al leuk om te doen en dat is nooit gestopt. Toen ik op straat leefde, was ik erg met spiritualiteit bezig en tekende veel chakra’s, engelen en demonen. Notitieblokken vol heb ik getekend. Ook tijdens mijn donkerste momenten. En als portrettekenaar verdiende ik af en toe wat geld.”

Na een paar jaar denken en blowen, krijgt Jeroen iets meer berusting in het feit dat hij niet op alle vragen een antwoord gaat krijgen. Hij woont een tijdje illegaal in een caravan in Spaarnwoude en vindt een baan als parkeerbeheerder van een golfbaan. Hij kan goed opschieten met zijn werkgever, maar helaas loopt dit werk toch stuk omdat hij zijn oude gewoontes nog niet de baas is. Wel komen zijn ouders weer in beeld en trekt hij zelfs tijdelijk bij hen in. Nu kan Jeroen stappen maken: met een vast adres kan hij een uitkering aanvragen en in de schuldsanering. Hij staat al jaren ingeschreven bij Woningnet en in 2012 betrekt hij een eigen appartement. Het gaat beter met Jeroen, maar zijn psychische onrust is nog niet weg. “Mijn geest bleef onrustig en druk. In mijn eigen woning had ik wel alle ruimte om te mediteren om rustiger te worden. En ik was nog steeds verslaafd aan wiet, daar werd ik ook rustig van.”

Wel staat hij inmiddels wat meer open voor psychische hulp en hij klopt aan bij het GGZ-netwerk PsyQ. Er zijn vermoedens dat Jeroen ADHD heeft, maar omdat hij veel wiet rookt, kan de diagnose niet worden gesteld. Ook weet hij dat hij zelfstandig wil gaan werken. Hij wil verder met zijn tekentalent en denkt aan grafische vormgeving of het ontwikkelen van 3D-modellen. “Ik heb me altijd geschaamd omdat ik geen werk had. Ik wist dat ik daarmee ernstig tekortschoot. Ik wou ook echt wel werken en wat bereiken in het leven.”

Ze vond mijn werk mooi en vroeg me gelijk om te helpen bij het maken van een nieuwe folder voor Saens Tois. Heel leuk, maar ook heel eng.

Door zijn wil om te werken, kan Jeroen terecht bij Baanstede. Dit is een sociale werkvoorziening voor onder andere mensen met een psychische kwetsbaarheid. Het is bedoeld als een eerste stap richting werk. Om letterlijk van de bank af te komen en uit je isolement. “Het was simpel werk, iets met lampen in elkaar zetten. Maar ik ben snel afgeleid, dus de meeste van ‘mijn lampen’ doen het niet, denk ik.” De werkzaamheden spreken Jeroen dus niet erg aan, maar dan lijkt het lot hem een beetje te helpen: “Ik zag een poster van de sociale coöperatie Saens Tois waarop stond ‘van uitkering naar eigen bedrijf’ en toen wist ik ‘dat is het’.”

Onder de vlag van sociale coöperatie Saens Tois een eigen onderneming starten en hulp krijgen bij ingewikkelde zaken als boekhouding, regelgeving en belastingen, dat lijkt Jeroen wel wat. Helaas krijgt hij eerst nog een terugval en wordt hij opgenomen bij de crisisopvang, want “zo wou ik niet verder leven”. Toen is uiteindelijk de diagnose ADHD gesteld en sindsdien slikt Jeroen medicatie en heeft hij de juiste hulp tot zijn beschikking. En dat werpt zijn vruchten af! Hij voelt zich beter, heeft meer energie en gebruikt geen drugs meer.

In de zomer van 2019 is het moment eindelijk daar dat Jeroen zich kan melden bij Saens Tois. Voorwaarde om onderdeel te worden van deze sociale coöperatie is dat je een goed plan hebt. Dat heeft Jeroen en dus mag hij langskomen bij projectleider Katja Mooij. “Ik was heel zenuwachtig. Echt bloednerveus. Maar ze vond mijn werk mooi en ze vroeg me gelijk om te helpen bij het maken van een nieuwe folder voor Saens Tois. Heel leuk, maar ook heel eng.”

Inmiddels heeft Jeroen een tweede folder vormgegeven en alle logo’s en visitekaartjes van de ondernemers die onder Saens Tois vallen gemaakt en de opdrachten blijven binnenkomen. Onder de paraplu van deze sociale coöperatie kan Jeroen met behoud van zijn uitkering een eigen onderneming starten.
Deze manier van werken bevalt hem goed: “Zelfstandig werken betekent voor mij ook de mogelijkheid probleemloos een stap terug te nemen als het minder gaat, om ’s nachts te werken als ik toch niet kan slapen, of om overuren te draaien wanneer mij dat uitkomt. Het past perfect bij mijn situatie. Het zelf dragen van de volledige verantwoordelijkheid vind ik soms best zwaar, maar het geeft ook mijn eigenwaarde een gigantische boost want ik doe het allemaal zelf.”

Onderdeel zijn van Saens Tois houdt in veel samenwerken met de andere 12 ondernemingen. Het samenwerken is nieuw voor Jeroen. “Om letterlijk gezien te worden door anderen vind ik nog weleens ongemakkelijk. Maar ik krijg hier waardering voor mijn werk en dat geeft me zelfvertrouwen. Ik hoef me niet meer te schamen voor het feit dat ik niet werk. Ik werk en mensen vinden het mooi. Er komt zelfs nieuw werk uit voort zoals het maken van een teaser voor een film! Ik merk dat ik groter begin te denken: naast grafische vormgeving misschien wel animaties maken voor film en televisie? Mooie dingen maken in elk geval. Dat wordt mijn toekomst.”

De laatste tien jaar is het aantal geschatte daklozen in Nederland volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meer dan verdubbeld: van 17.800 in 2009 tot 39.300 duizend in 2018.

Valente, branchevereniging voor participatie, begeleiding en veilige opvang.

Saens Tois is een sociale coöperatie voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Hierin kun je een eigen onderneming starten met behoud van uitkering en vrijstelling van sollicitatieplicht.

Saens Tois is opgericht in 2016 door Katja Mooij en Eric van der Eerden in samenwerking met gemeente Zaandam. Saens Tois is dialect voor ‘Zaans thuis’. Het achterliggende idee is dat mensen zich veilig en thuis voelen binnen deze coöperatie.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email
Share on whatsapp
Share on print