Goed nieuws: Op 22 september hebben 12 partijen uit de werkvelden werk & inkomen en zorg het nieuwe convenant ‘Sterk door Werk’ 2026-2030 ondertekend. Hiermee zetten zij de succesvolle domeinoverstijgende samenwerking tussen werk, inkomen, zorg en werkgevers voort om mensen met een psychische kwetsbaarheid duurzaam naar werk te begeleiden en uitval door mentale klachten te voorkomen. Deelnemende partijen zijn de Nederlandse ggz, UWV, Cedris, Divosa, MIND, Valente, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), werkgeversvereniging AWVN, het Verbond van Verzekeraars, de Nederlandse Vereniging van Arbeidsdeskundigen (NVvA) en de nieuwe convenantpartijen branchevereniging OVAL en VNO-NCW | MKB-Nederland. Helaas waren de bestuurders van AWVN en VNO-NCW | MKB-Nederland vandaag niet aanwezig. Zij ondertekenen het convenant op een later moment.
‘Uiteindelijk gaat het om iets heel simpels: mensen moeten de kans krijgen om mee te doen. Ook als ze mentale klachten hebben’
De samenwerking wordt de komende vier jaar verder verdiept en verbreed. Naast de toeleiding naar werk komen preventie en jongeren nadrukkelijker op de agenda. “We hebben de afgelopen jaren laten zien dat samenwerking tussen werk, zorg en inkomen werkt. In bijna alle 35 arbeidsmarktregio’s zijn samenwerkingsverbanden ontstaan en in veel regio’s is die samenwerking inmiddels structureel geborgd. Daar mogen we trots op zijn. Maar we zijn er nog niet. De komende jaren willen we de samenwerking verder verdiepen en eerder in actie komen: voorkomen dat mensen uitvallen en jongeren helpen om een goede start op de arbeidsmarkt te maken”, aldus Miranda van Soest, programmaleider Sterk door Werk.
Mentale gezondheid en werk steeds sterker verbonden
Het uitgangspunt van Sterk door Werk blijft onverminderd belangrijk: passend werk kan bijdragen aan herstel en mentale gezondheid. Werk geeft structuur, sociale contacten, zingeving en de mogelijkheid om mee te doen in de maatschappij.
De urgentie om werk en mentale gezondheid met elkaar te verbinden neemt toe. Psychische klachten zijn inmiddels een belangrijke oorzaak van langdurig ziekteverzuim: ongeveer 36% van de langdurige verzuimgevallen heeft een psychische achtergrond. Psychische klachten zijn daarnaast verantwoordelijk voor ongeveer een kwart van alle verzuimdagen. Tegelijkertijd staat de arbeidsmarkt onder grote druk. 66% van de ondernemers rapporteert personeelstekorten. Het beter benutten van het arbeidspotentieel van mensen met mentale klachten is daarmee niet alleen van belang voor henzelf, maar ook voor werkgevers en de samenleving als geheel.
Voortbouwen op wat er al staat
De nieuwe convenantperiode bouwt voort op de kennis en ervaring die de afgelopen jaren is opgedaan. Onder het project Hoofdzaak } Werk zijn in bijna alle 35 arbeidsmarktregio’s regionale samenwerkingsstructuren ontstaan tussen gemeenten, UWV, ggz-instellingen, werkgevers en andere partners. In veel regio’s zijn deze inmiddels onderdeel van de bestaande regionale infrastructuur. Judith Duveen, raad van bestuur UWV: “Het is een succes gebleken dat verschillende partijen met elkaar de handen ineen hebben geslagen voor Hoofdzaak } Werk om het verschil te maken voor mensen die dat nodig hebben.”
De domeinoverstijgende samenwerking heeft niet alleen nieuwe verbindingen tussen organisaties opgeleverd, maar ook inzichten in wat nodig is om mensen met een psychische kwetsbaarheid duurzaam aan het werk te helpen. De inzet van IPS (Individuele Plaatsing en Steun) is daarbij een belangrijk onderdeel. Victor Everhardt, voorzitter van Divosa: “IPS heeft zich bewezen als effectieve methodiek. Dat je in het sociaal domein echt kunt zien dat een aanpak resultaat heeft, is bijzonder. Niet omdat je alles in KPI’s moet willen vangen, maar het helpt wel om te bepalen of je de goede dingen aan het doen bent. En die bewijslast helpt ook om mensen ervan te overtuigen hierin te investeren.”
Het Convenant Sterk door Werk 2026-2030 wordt ondertekend
Verbreding doelgroep en inzet IPS
Binnen Sterk door Werk lag de focus de afgelopen jaren vooral op mensen met een psychische kwetsbaarheid die in behandeling of begeleiding waren bij de ggz en een uitkering ontvingen via UWV of gemeente. De komende jaren wordt de doelgroep verbreed. Ook mensen die bijvoorbeeld op een wachtlijst voor de ggz staan, werknemers die ander werk zoeken en mensen met structurele mentale of psychosociale problemen zonder zorgondersteuning komen nadrukkelijker in beeld. Zo kunnen gemeenten, UWV, zorginstellingen en werkgevers beter aansluiten bij de diverse groep mensen met structurele mentale klachten, ongeacht hun werk- of uitkeringssituatie en de fase van behandeling waarin zij zich bevinden. Het doel is een inclusieve arbeidsmarkt en samenleving waarin niemand buiten de boot valt.
Jongeren: een goede start op de arbeidsmarkt met IPS-O
Een nieuwe focus van het convenant is de overgang van school naar werk. Juist in deze fase kunnen mentale klachten grote gevolgen hebben. Jongeren kunnen hun opleiding niet afmaken, geen leerwerkplek vinden of de stap naar werk niet maken.
Nederland telt nog altijd ruim 100.000 jongeren die geen werk hebben en geen opleiding volgen. Tegelijkertijd stijgt het gebruik van geestelijke gezondheidszorg onder jongvolwassenen sterk. Volgens het IBO Mentale Gezondheid en de Nederlandse ggz is de leeftijd waarop het ggz-gebruik piekt verschoven van ongeveer 34 jaar naar 28 jaar.
De convenantpartijen willen jongeren daarom eerder bereiken en beter ondersteunen. Daarbij ligt de komende jaren een belangrijke focus op jongeren, en in het bijzonder de mbo-doelgroep, onder meer door de inzet van IPS-O bij de overgang van onderwijs naar werk. Projectleider Miranda van Soest: “We willen voorkomen dat een tijdelijke mentale kwetsbaarheid uitgroeit tot een langdurige achterstand op de arbeidsmarkt. Juist bij jongeren kunnen we door eerder samen te werken een groot verschil maken.”
Preventie: eerder signaleren en handelen
Ook preventie houdt een belangrijke plaats binnen het convenant. Werkgevers, arbodiensten, arbeidsdeskundigen, gemeenten, UWV en ggz-partners hebben ieder een eigen rol bij het voorkomen van uitval. Sterk door Werk wil werkgevers helpen om mentale signalen eerder te herkennen en bespreekbaar te maken. Ook willen de convenantpartijen bestaande kennis, instrumenten en goede voorbeelden beter toegankelijk maken en de verbinding tussen werk en zorg versterken.
Judith Duveen ziet dat preventie daarbij steeds belangrijker wordt. “Voor de meeste sectoren geldt op dit moment ook dat de arbeidsmarkt eigenlijk te krap is, en dan is het heel zuur als iemand uitvalt terwijl het niet nodig was geweest. Dus is het belangrijk dat we juist aan die voorkant proberen mensen te ondersteunen.”
Nieuwe convenantpartijen
Met het nieuwe convenant sluiten OVAL en VNO-NCW | MKB-Nederland aan als nieuwe convenantpartijen. OVAL vertegenwoordigt arbodiensten, re-integratiebedrijven, loopbaanbureaus en vitaliteitsadviseurs. Daarmee wordt de verbinding met de praktijk van werkgevers en duurzame inzetbaarheid verder versterkt. VNO-NCW en MKB-Nederland zijn de twee grootste ondernemers- en werkgeversorganisaties van Nederland en behartigen samen de belangen van tienduizenden bedrijven. Beide organisaties werken nauw samen vanuit een gezamenlijk bureau. Met hun brede werkgeversnetwerk versterken zij binnen Sterk door Werk de verbinding met werkgevers en dragen zij bij aan het creëren en behouden van kansen op werk voor mensen met een psychische kwetsbaarheid.
Een structurele weg naar werk
Over waar in de toekomst nog werk aan de winkel is, is Fred Paling van Sterk door Werk en GGZ inGeest, duidelijk: “Het vraagstuk van psychische kwetsbaarheid en werk zal de komende jaren eerder meer aandacht vragen dan minder. Het is van belang dat er een domeinoverstijgende, geplaveide route komt, zowel in de uitvoering als in de financiering.”
Met het nieuwe convenant zetten de partijen een volgende stap naar een mentaal veerkrachtige en inclusieve werkende samenleving waarin iedereen, ook wanneer iemand tijdelijk of structureel wordt gehinderd door mentale klachten, naar vermogen kan meedoen. Miranda van Soest: “Uiteindelijk gaat het om iets heel simpels: mensen moeten de kans krijgen om mee te doen. Ook als ze mentale klachten hebben. Soms betekent dat begeleiding naar werk, soms ondersteuning om aan het werk te blijven en soms moeten we al beginnen op school. Als we elkaar weten te vinden, kunnen we ervoor zorgen dat veel meer mensen hun talenten kunnen benutten.
Werken met IPS
Individuele Plaatsing en Steun
Dé methode om mensen met een psychische aandoening die graag willen werken, te helpen bij het verkrijgen en behouden van een betaalde baan.
Ervaringsverhalen over IPS
